Batik

Batik to dawna technika zdobienia tkaniny, która ostatnio staje się coraz bardziej popularna. Płynny wosk, którym się maluje, chroni materiał przed barwnikiem. Jeśli tkanina ma mieć wiele kolorów, czynność nakładania wosku i barwienia jest powtarzana. Za każdym razem wosk przykrywa inną partię materiału. Można go nakładać pędzlem lub metalowym pisakiem (canting lub tianting)

Batik

Słowo batik oznacza zarówno technikę zdobienia tkaniny barwnym ornamentem jak i samą tkaninę wykonaną tą techniką. Technika ta podobna jest do naszej polskiej tradycji kraszania wydmuszek.

Płynny wosk, którym się maluje, chroni materiał przed barwnikiem. Jeśli tkanina ma mieć wiele kolorów, czynność nakładania wosku i barwienia jest powtarzana. Za każdym razem wosk przykrywa inną partię materiału. Można go nakładać pędzlem, metalowym pisakiem (canting lub tianting), foremką, stemplem. Wosk po zaschnięciu może pękać (tworzą się tak zwane kanelury), w szczeliny dostaje się barwnik i powstają unikatowe wzory. Dzięki takim zabiegom każda tkanina i każdy wzór jest niepowtarzalny.

W Indonezji ornamentyka różniła się zależnie od grupy społecznej, wieku a nawet sytuacji rodzinnej właściciela tkaniny. Dzięki kontaktom mieszkańców Jawy z Indiami i Chinami, poprzez Jedwabny szlak, batik dotarł do Europy już w XIII wieku. Żmudna technika czyli wielotygodniowa a czasem wielomiesięczna realizacja batiku oraz stosowanie barwników naturalnych, podnosiły znacznie cenę tego materiału. Dopiero gdy w XIX wieku wynaleziono barwniki sztuczne proces batikowania skrócił się, ceny spadły i batik rozpowszechnił się w Europie.

Batik w Polsce

Dzięki wyprawie badawczej lekarzy, przyrodników i naukowców z Krakowa, pierwsze tkaniny batikowe dotarły do Polski na przełomie XIX i XX wieku i zachwyciły swoją ornamentyką, trochę podobną do polskich pisanek. Wraz z wystawą tych tkanin przywiezionych z Jawy, zorganizowano otwarte warsztaty batiku pod kierunkiem malarza, Antoniego Buszka. Kursy takie w Warsztatach Krakowskich ukończyły między innymi Magdalena Samozwaniec, Anna Sztaudynger-Kokowska (matka poety Jana Sztaudyngera). Kursy te chwalił również Stanisław Ignacy Witkiewicz.

Wkrótce wśród bohemy artystycznej Krakowa rozpowszechniła się moda na kolekcjonowanie sztuki wschodniej, w tym i na batiki. Przewodziła im kolekcja Feliksa Jasieńskiego.

Batiki zastosowano też jako sztuka użytkowa: zakładki do książek, wstążki, abażury, serwety, szale, suknie, tapety ścienne, parawany, zasłony, obrusy, narzuty, poduszki, wykładziny do mebli i boazerii, okładek książkowych. Batik stosowano też na drewnie, meblach i w ceramice. Ornamentyka wschodnia miała wiele wspólnego z ówczesnym stylem secesji i Art Deco. Polskie batiki w wyniku połączenia ornamentyki i kolorystyki orientalnej ze słowiańską tradycją wzorniczą szybko uzyskały unikatowy wygląd, zwany jawajsko – krakowskim.

Gdyby cofnąć się w czasie i przyjrzeć kontuszom i kobiercom sarmackim, to okaże się, że ich ornamentyka przypomina tę batikową. Te polskie pasy z XVI I XVII wieku był wzorowane na tureckiej sztuce, która z kolei miała głębokie korzenie w sztuce dalekowschodniej. Można zaryzykować stwierdzenie, że ornamentyka wschodnia zatoczyła coś w rodzaju koła: pojawiła się w Polsce dwukrotnie, już w XVI, potem w XIX wieku, aby na początku XX wieku stworzyć polski, unikatowy styl.

Polskie batiki wystawiane w okresie międzywojennym w warszawskiej Zachęcie i na Światowych Wystawach Sztuki Dekoracyjnej odniosły wiele sukcesów i cieszyły się wielkim powodzeniem w całej Europie. Z czasem zajęcia z batiku włączono do programu szkół artystycznych w całej powojennej Polsce, a w Krakowie przetrwały nawet do lat sześćdziesiątych.

Obecnie batik przeżywa kolejną falę zachwytu dzięki różnorodnym pracowniom i warsztatom pracy twórczej. Od lipca, także w Sztukarni każdy ma możliwość uczestnictwa w kursie w pracowni batiku.

Zajęcia prowadzą dwie zapalone entuzjastki tej techniki: Mariola Gołda i Liliana Chwistek. Przygodę z batikiem zaczęły prawie 10 lat temu w SCEK w pracowni Pani Doroty Wielkosielec.

Batik jest pewnego rodzaju sztuką malarską wykonaną woskiem. Może mieć znaczenie użytkowe lub czysto dekoracyjne. Podczas tworzenia ornamentu lub obrazu trzeba być precyzyjnym w nakładaniu wosku i wiedzieć jakie kolory można łączyć (tego wszystkiego można nauczyć się na warsztatach). Mimo, że dokładny projekt trzeba wykonać przed przystąpieniem do pracy to i tak technika ta pozostawia wiele przestrzeni i efekty często są nieprzewidywalne, co często mile zaskakuje. I ta precyzja graficzna lub malarska plama; wielobarwność lub monochromatyczność oraz improwizacja i ciągłe zaskoczenie efektem końcowym powoduje, że każdy kto zacznie bawić się batikiem, chce się nim zajmować ciągle, a każda praca jest jedyna i niepowtarzalna. W warsztatach może wziąć udział każdy niezależnie od umiejętności i będzie mógł stworzyć własną zakładkę do ksiązki, obrazek na ścianę, serwetkę, abażur oraz kartkę okolicznościową.

Źródło:

1. „Sztuka woskiem pisana” Maria Wrońska-Friend.
2. Materiały własne.

ludzie radość pasja tworzenia sztuka

Centrum Artystyczne Sztukarnia
ul. Odolańska 60
02-562 Warszawa
NIP 542 264 64 83
48 692 870 303

sztukarnia@sztukarnia.pl

GODZINY OTWARCIA
Biuro:
pn.- pt. 9.00 - 17.00
Centrum Artystyczne:
pn.- pt. 9.00 - 20.00
sob.- niedz. 9.00 - 19.00

mapka dojazdowa
Nr konta: Inteligo 50 1020 5558 1111 1811 8560 0011
platforma kultury ale kiedy Centrum informacyjno szkoleniowe kocham wies weranda country weranda

Copyright © 2017 Sztukarnia.pl Centrum Artystyczne Warszawa | Polityka prywatności i Cookies

Realizacja i utrzymanie Mitelecom Marketing Internetowy  

FacebookGoogle+RSS